Montes de Vigo presenta alegacións á liña eléctrica de 220 kV de entrada e saída na subestación Bateas
A Mancomunidade actúa na defensa dos intereses colectivos das comunidades de montes agrupadas nela e das funcións ambientais, forestais e sociais dos montes periurbanos de Vigo. Solicita que se lle recoñeza a condición de interesada nos termos do artigo 4 da Lei 39/2015, atendendo á afección aos intereses que representa, sen prexuízo da acreditación da representación que proceda e dos dereitos e actuacións propios de cada comunidade titular.
Sen cuestionar a necesidade de reforzar a subministración eléctrica da área de Vigo, solicita reconsiderar a solución aérea prevista nos montes de Bembrive e estudar o seu soterramento, preferentemente por corredores xa transformados. A elección debe apoiarse nunha comparación suficiente das alternativas, na protección da poboación e na ponderación expresa do interese dos montes veciñais afectados.
RESUMO DO ESTUDIO DE IMPACTO AMBIENTAL
ALEGACIÓNS
PRIMEIRA Avaliación específica da alternativa de soterramento
O proxecto contempla tramos aéreos e soterrados. Esta configuración evidencia que a tecnoloxía subterránea forma parte da solución deseñada, aínda que non acredita por si soa a viabilidade de soterrar o tramo concreto de Bembrive. Precisamente por iso, solicítase unha análise específica das súas condicións técnicas, ambientais e económicas e das posibles variantes por viarios e espazos xa transformados.
O artigo 35.1.b e o anexo VI da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, esixen examinar alternativas razoables, incluída a alternativa cero, e xustificar a solución elixida tendo en conta os seus efectos ambientais. A mera comparación de variantes aéreas non permite descartar, sen xustificación específica, unha alternativa subterránea razoable proposta durante a participación pública.
Solicítase unha comparación homoxénea do trazado proposto, do soterramento continuo no ámbito de Vigo e das variantes mixtas ou por corredores existentes que resulten razoables. Deberá identificar o percorrido, a xeoloxía e xeotecnia, as pendentes, os cruzamentos, a capacidade de transporte, as condicións térmicas, as transicións aéreo-subterráneas, os accesos e as necesidades de reparación e mantemento.
A comparación deberá cuantificar o investimento e os custos durante a vida útil, as superficies ocupadas, as talas, as restricións forestais, as afeccións á poboación, á auga, á fauna e á paisaxe, e os impactos das obras e do desmantelamento. O soterramento tamén pode ocasionar servidumes, limitacións á plantación e impactos sobre solos e augas, que deben incluírse. Se se descarta, deberán identificarse as dificultades concretas e os datos que sustentan esa decisión, sen limitar a motivación ao maior custo inicial.
SEGUNDA Protección específica da propiedade veciñal e prevalencia do interese público
Os artigos 2 e 3 da Lei 13/1989, do 10 de outubro, de montes veciñais en man común, recoñecen o réxime especial destes bens e a súa natureza privada e colectiva. O seu artigo 6.1 establece que só poden ser obxecto de expropiación forzosa ou de imposición de servidumes por causa de utilidade pública ou interese social prevalentes aos dos propios montes veciñais.
En consecuencia, solicítase que a eventual declaración de utilidade pública e a determinación dos bens e dereitos necesarios incorporen unha ponderación expresa desta prevalencia. A necesidade da infraestrutura debe relacionarse coa localización, extensión e permanencia das afeccións sobre cada monte e coas alternativas menos gravosas que resulten viables.
Esa ponderación debe considerar os aproveitamentos, a ordenación forestal, os investimentos de restauración e prevención, os servizos ecosistémicos e os usos sociais. A utilidade enerxética da actuación non dispensa de motivar por que as ocupacións e servidumes concretas son necesarias e proporcionadas fronte ao interese forestal e comunitario concorrente.
Solicítase, ademais, comprobar a aplicación das limitacións á constitución de servidumes previstas no artigo 58 da Lei 24/2013, do 26 de decembro, do sector eléctrico, e na súa normativa de desenvolvemento, tanto respecto dos espazos protexidos por ese precepto como das alternativas por terreos públicos ou lindeiros nas condicións legalmente establecidas. Non se invoca un dereito automático ao soterramento, senón a comprobación efectiva das garantías aplicables ao trazado.
TERCEIRA Protección da poboación e avaliación dos efectos sobre a saúde
O artigo 35.1.c da Lei 21/2013 inclúe expresamente a poboación e a saúde humana entre os factores que deben avaliarse. Solicítase unha análise territorializada dos posibles efectos sobre as persoas durante as obras, a explotación e o desmantelamento, coa identificación dos receptores e das condicións de exposición relevantes.
Deberán inventariarse e cartografarse as vivendas, centros educativos e sanitarios, áreas recreativas e deportivas, camiños de uso habitual e outros lugares de permanencia de persoas que poidan resultar afectados, indicando as distancias á liña, aos apoios e ás instalacións auxiliares e de transición. A análise deberá atender á presenza de menores, persoas maiores e persoas con mobilidade reducida cando sexa pertinente.
Solicítanse cálculos dos campos eléctricos e magnéticos con hipóteses de funcionamento xustificadas, identificación dos límites e criterios normativos aplicables e comprobación nos puntos accesibles relevantes tras a posta en servizo. A avaliación deberá abranguer as distintas solucións propostas e as instalacións auxiliares, sen presumir que o soterramento elimina toda exposición.
Solicítase igualmente avaliar o ruído das obras e da explotación, incluído o efecto corona cando resulte relevante, con atención aos períodos nocturnos e aos receptores próximos; o po, as vibracións e o tránsito pesado; os cortes de camiños e a seguridade das persoas usuarias; e os posibles efectos sobre fontes, captacións e abastecementos de auga.
Estas peticións non se basean na atribución de enfermidades á liña, senón na necesidade de identificar e avaliar os efectos significativos e de establecer medidas de protección verificables. Deberán concretarse os horarios, os itinerarios de maquinaria, a continuidade dos accesos a vivendas e dos servizos de emerxencia, a sinalización e as comprobacións posteriores que correspondan.
CUARTA Biodiversidade e servizos ecosistémicos dos montes periurbanos
Os montes periurbanos contribúen á conservación da biodiversidade, á regulación da auga, á protección do solo, ao almacenamento de carbono e ao uso recreativo da contorna urbana. As afeccións non se limitan ás cimentacións dos apoios: deben incluír as franxas de xestión da vexetación, os accesos e as restricións de uso e aproveitamento.
Solicítase un inventario de campo actualizado e cartografía suficiente das formacións forestais, hábitats e especies potencialmente afectados, con especial atención ao ámbito de San Cibrán e á contorna do río Eifonso. Deberán identificarse, se existen, especies ou hábitats protexidos e aplicarse o seu réxime específico, sen dar por acreditada unha figura de protección pola simple localización do trazado.
Deberán avaliarse a perda e fragmentación de hábitats, a afección á avifauna, a erosión, as especies invasoras e os efectos acumulativos e sinérxicos con outras infraestruturas existentes ou aprobadas, considerando conxuntamente a liña, a subestación e os elementos funcionalmente asociados.
Solicítase cuantificar a superficie forestal afectada e as perdas de servizos ecosistémicos na medida tecnicamente posible, indicando os métodos e as incertezas. Interésase que se teña en conta a información do proxecto Montes de Vigo 2046 que resulte aplicable e se permita á Mancomunidade achegar os seus resultados territorializados, sen substituír con valoracións xerais o estudo das parcelas concretas.
QUINTA Augas e patrimonio cultural e paisaxístico
Solicítase identificar os cursos de auga, zonas de ribeira, fontes, mananciais, captacións e conducións que poidan resultar afectados, así como os cruzamentos, accesos e obras auxiliares. Deberán estudarse a escorrega, a erosión, os arrastres e verteduras accidentais e, para as opcións soterradas, as posibles alteracións da drenaxe e das augas subterráneas.
Interésase a incorporación dos informes e títulos habilitantes en materia de augas que procedan e a definición de medidas de protección e control, con referencias do estado previo e comprobacións posteriores cando exista risco para os abastecementos ou o estado das augas.
A avaliación deberá localizar os bens culturais e os elementos arqueolóxicos ou etnográficos potencialmente afectados e comprobar o seu réxime de protección, incluíndo os accesos e as zonas de obra. Para a paisaxe solicítanse simulacións desde os núcleos habitados, os camiños e os espazos de uso público relevantes e unha comparación coas alternativas, incluídas as instalacións de transición e auxiliares.
SEXTA Grandes incendios e seguridade das operacións de emerxencia
A experiencia dos incendios de outubro de 2017 na contorna de Vigo xustifica prestar especial atención á interface urbano-forestal. Sen atribuír automaticamente á liña un incremento do risco de ignición, solicítase avaliar a súa vulnerabilidade ante grandes incendios e os efectos dun eventual accidente sobre as persoas, o monte e a continuidade dos servizos, nos termos do artigo 35.1.d da Lei 21/2013.
O estudo deberá examinar as condicións de acceso e evacuación, as posibles limitacións ás operacións de extinción terrestre e aérea, a coordinación co operador para a desconexión e reposición do servizo e a compatibilidade cos instrumentos de prevención e xestión forestal. Solicítase a intervención dos órganos competentes en prevención e extinción e protección civil nos termos que procedan.
As medidas deberán identificar responsables da xestión da vexetación e do mantemento, periodicidade, accesos e protocolos durante episodios de perigo elevado. Compararanse as alternativas, incluíndo os riscos das obras, dos cables e das instalacións de transición, e os seus efectos sobre a recuperación do monte tras un incendio.
SÉTIMA Identificación das afeccións e dereitos das comunidades titulares
Solicítase unha relación individualizada dos montes e comunidades titulares afectados, con cartografía que permita contrastar a clasificación do monte, os seus límites e a realidade sobre o terreo. A información catastral deberá contrastarse coa documentación de titularidade e clasificación que corresponda.
Para cada predio deberán distinguirse a ocupación permanente, a temporal, o voo, o subsolo, os accesos, as talas, as franxas de mantemento e as limitacións futuras. Interésase a revisión e, de ser necesario, a rectificación da relación de bens e dereitos afectados, con intervención das persoas ou entidades titulares e as garantías de publicidade e notificación aplicables.
Solicítase avaliar a compatibilidade cos instrumentos de ordenación e xestión forestal e identificar as actuacións e investimentos que poderían perder utilidade. As afeccións e os prexuízos economicamente avaliables deberán documentarse para a súa consideración no procedemento que corresponda, sen anticipar contías nin dar por acreditada unha depreciación xenérica.
A Mancomunidade deixa a salvo os dereitos das comunidades titulares á indemnización polos bens e dereitos afectados e polos danos que resulten acreditados conforme ao réxime aplicable. A compensación ambiental e a restauración non deben confundirse coa indemnización expropiatoria nin implicar renuncia a ela.
OITAVA Participación efectiva e acceso ao expediente
Ao abeiro das leis 39/2015 e 27/2006, solicítase acceso electrónico á documentación administrativa e ambiental relevante, incluídos os planos, o estudo de alternativas, os informes sectoriais e a documentación complementaria que se incorpore, nos termos e cos límites legalmente aplicables.
Interésase poder identificar as versións vixentes dos documentos e as modificacións introducidas.
Solicítase a consulta das comunidades titulares cando proceda e unha resposta razoada ás cuestións formuladas. O artigo 83.3 da Lei 39/2015 recoñece este dereito a quen presenta alegacións na información pública, aínda que a resposta poida ser común para cuestións substancialmente iguais. A participación non substitúe a motivación da decisión nin as garantías propias da condición de interesada cando esta resulte acreditada.
NOVENA Suficiencia da avaliación e condicións de restauración e seguimento
Solicítase que se comprobe se o expediente contén análise suficiente das cuestións anteriores e, de apreciarse omisións ou insuficiencias relevantes, que se requira a súa emenda ou complemento conforme ao artigo 40 da Lei 21/2013 antes de formular o pronunciamento ambiental e resolver a autorización. Se se producen os supostos do artigo 38.2, deberá realizarse unha nova información pública e consultas.
De autorizarse a actuación, as condicións deberán concretar a restauración do solo e da vexetación, a protección das augas, a recuperación de camiños e a retirada de instalacións ao finalizar a súa vida útil, cos responsables, orzamento, prazos, indicadores de cumprimento e medidas correctoras. A participación das comunidades no seguimento deberá facilitarse sen desprazar as responsabilidades do promotor e da Administración.
POR TODO O EXPOSTO SOLICITA
PRIMEIRO. Que se admita este escrito e se incorpore aos dous expedientes de referencia; que se recoñeza á Mancomunidade a condición de interesada na medida en que resulte acreditada a afección aos intereses que representa e que, de precisarse documentación de representación, se requira a súa emenda nos termos legais.
SEGUNDO. Que se revise a solución aérea prevista nos montes de Bembrive e se requira ao promotor unha comparación específica, homoxénea e verificable da alternativa de soterramento continuo en Vigo e das variantes razoables por corredores xa transformados. Que se adopte a solución soterrada solicitada se se acredita a súa viabilidade e o seu mellor balance ambiental e social.
TERCEIRO. Que a decisión sobre a utilidade pública e as servidumes motive expresamente a prevalencia esixida polo artigo 6.1 da Lei 13/1989, a necesidade e proporcionalidade das afeccións e a aplicación das limitacións do artigo 58 da Lei 24/2013.
CUARTO. Que se incorporen á avaliación, co detalle e alcance que procedan, a poboación e a saúde, os montes veciñais e os servizos ecosistémicos, a biodiversidade, as augas, o patrimonio cultural, a paisaxe, os efectos acumulativos e a vulnerabilidade ante incendios e accidentes, así como os informes sectoriais legalmente esixibles.
QUINTO. Que se identifiquen individualmente as comunidades e os montes afectados, as superficies e os bens e dereitos necesarios, se revisen os posibles erros da relación correspondente e se avalíen as restricións de xestión, os investimentos afectados e os prexuízos acreditables, con salvagarda dos dereitos indemnizatorios das entidades titulares.
SEXTO. Que se facilite o acceso electrónico ao expediente e a participación efectiva das comunidades titulares; que se dea resposta razoada ás alegacións e se comuniquen á Mancomunidade os actos que procedan conforme á condición que se lle recoñeza no procedemento.
SÉTIMO. Que as insuficiencias relevantes que se aprecien se emenden antes do pronunciamento ambiental e da autorización; que, se non resulta posible unha avaliación suficiente, se adopte a consecuencia procedemental legalmente procedente, e que se repitan a información pública e as consultas cando concorran os supostos legais.
OITAVO. Subsidiariamente, se se mantén o trazado aéreo, que a resolución explique con datos as razóns para descartar o soterramento e as demais alternativas razoables e incorpore condicións verificables de prevención, corrección, restauración, compensación ambiental e vixilancia, con responsables, prazos e financiamento, sen prexuízo das indemnizacións que correspondan.
En Vigo, a 19 de outubro de 2026.