Xornada de formación en prevención, autoprotección, detección e apoio organizado ante incendios forestais (Goián, 13/6/26)
XORNADA 13 XUÑO 2026 (GOIÁN): RESUMO E VIDEOS
a) RESUMO DAS INTERVENCIÓNS
1. Galicia: un territorio especialmente vulnerable
A primeira aprendizaxe é que Galicia reúne unha combinación moi complexa de factores: moita superficie forestal, alta produtividade vexetal, forte carga de combustible, propiedade maioritariamente privada, minifundismo, núcleos moi dispersos e unha interface urbano-forestal moi extensa. Isto provoca que, cando un incendio supera o primeiro ataque, deixa de ser só un lume forestal e convértese rapidamente nunha emerxencia de protección civil, con vivendas, aldeas, persoas vulnerables, accesos estreitos e evacuacións ou confinamentos en xogo.
A mensaxe forte é esta: non abonda con apagar lumes; hai que preparar o territorio para que poida ser defendible.
2. Os grandes incendios teñen un comportamento extremo
Na xornada explicouse que os incendios actuais poden avanzar con intensidades e velocidades que superan a capacidade ordinaria dos medios de extinción. En condicións de seca, calor, vento errático e moita biomasa dispoñible, o lume pode converterse nun fenómeno explosivo.
Por iso, a prevención non pode limitarse a limpar arredor das casas. Cómpre traballar a escala de aldea, parroquia, comunidade de montes e paisaxe: faixas de protección, puntos de auga, accesos, zonas agrícolas activas, frondosas, discontinuidades de combustible e planificación previa.
3. A autoprotección das aldeas é decisiva
Unha parte moi práctica da xornada centrouse en como reducir o risco arredor das vivendas e dos núcleos. Destacáronse medidas como manter tellados e canelóns limpos, afastar leña e materiais combustibles das casas, evitar vexetación inflamable pegada ás fachadas, revisar chemineas e grellas con matachispas, dispor de puntos de auga e manter libres os accesos para os medios de emerxencia.
Tamén se insistiu en que as aldeas deben coñecer previamente cales son as casas máis seguras, onde viven persoas con mobilidade reducida, que camiños non teñen saída, onde están os hidrantes e que rutas poden empregar os vehículos de emerxencia.
A clave é pasar da improvisación á organización: cada comunidade debería saber que facer antes de que chegue o lume.
4. As comunidades de montes poden axudar, pero sempre coordinadas
A intervención sobre o papel das comunidades foi especialmente relevante. As comunidades coñecen o territorio mellor ca ninguén: pistas, depósitos, pozas, accesos, zonas perigosas, casas illadas, persoas vulnerables e recursos dispoñibles. Ese coñecemento pode ser moi valioso para os equipos profesionais.
Pero tamén quedou moi claro un principio: colaborar non é substituír o mando profesional. Nun incendio hai unha estrutura operativa, con dirección técnica de extinción, xefes de operacións, sectores, postos de mando e puntos de recepción de medios. A colaboración das comunidades debe facerse a través desa estrutura, evitando actuacións pola conta propia.
As mellores achegas das comunidades poden ser: facilitar información territorial, apoiar no avituallamento, indicar puntos de auga, axudar a identificar persoas vulnerables, manter accesos libres, colaborar na vixilancia preventiva e transmitir calma e información fiable á veciñanza.
5. Nunca actuar pola conta propia
Unha das mensaxes máis contundentes da xornada foi a advertencia contra as actuacións illadas: entrar con tractores, cisternas ou vehículos sen coordinación pode poñer en risco a vida das persoas e dificultar o traballo dos equipos de extinción.
Tamén se alertou contra a difusión de audios, rumores ou alertas non verificadas nas redes sociais. Nunha emerxencia, a desinformación pode xerar medo, colapsar vías, mobilizar persoas cara a zonas perigosas ou interferir co operativo.
A recomendación é clara: información oficial, coordinación e prudencia.
6. A investigación dos incendios tamén precisa colaboración veciñal
A Unidade de Investigación de Incendios explicou a importancia de preservar o punto de inicio dun lume. Saber onde e como comezou é fundamental para determinar a causa e, se procede, identificar responsabilidades.
As comunidades e a veciñanza poden colaborar anotando horas, vehículos, matrículas, comportamentos estraños, facendo fotografías desde fóra da zona de inicio e comunicando información ao 085, 112 ou á liña confidencial de condutas incendiarias. Pero tamén se advertiu: non pisar, non tocar vestixios, non apagar con auga unha zona xa extinguida se pode ser o punto de inicio e non permitir que se contamine a escena.
7. A formación permanente é unha necesidade
Na parte final formulouse unha proposta moi importante: avanzar cara a un programa permanente de formación para comunidades de montes, cunha guía práctica ou “manual de uso” que recolla protocolos básicos, planos, contactos, puntos de auga, recursos dispoñibles, canles de comunicación e funcións concretas das comunidades antes, durante e despois dun incendio.
A conclusión final pódese resumir en: hai que transformar a preocupación en método, a experiencia en protocolo e a vontade de axudar en capacidade organizada
b) VIDEOS:
VÍDEO 1 Presentación da Xornada: AQUI
VIDEO 2 Os Grandes Incendios Foretais de 2025 - Xosé Bieito: AQUI
VIDEO 3 Medidas preventivas e de autoprotección - Xosé Bieito: AQUI
VIDEO 4 Organización da Defensa contra incendios forestais en Galicia: AQUI
VIDEO 5 Investigación Incendios forestais - Aurelio: AQUI
VIDEO 6 Participación e Apoio das Comunidades de Montes nos incendios forestais - Manuel: AQUI
VIDEO 7 Preguntas e Peche - Javier (Mancomunidade Baixo Miño): AQUI