O foro Xoves Verde reivindica o papel das comunidades de montes na conservación do territorio e na prevención dos incendios
.jpeg)
A vicepresidenta da Deputación de Pontevedra, Luisa Sánchez, e o profesor da Universidade de Vigo, Juan Picos, coincidiron na importancia da xestión dos montes periurbanos para avanzar cara a un territorio máis sostible e preparado fronte aos grandes incendios forestais.
O papel das comunidades de montes na conservación do territorio e na prevención dos incendios forestais ocupou un lugar destacado na segunda edición do foro Xoves Verde, organizado polo medio de comunicación Treintayseis e o Círculo de Empresarios de Galicia, celebrado o pasado 5 de novembro en Vigo baixo o lema La Galicia que cuida el futuro.
Dúas das intervencións, a da vicepresidenta da Deputación de Pontevedra, Luisa Sánchez, e a do profesor de Enxeñaría Forestal da Universidade de Vigo, Juan Picos, puxeron de manifesto, desde perspectivas diferentes pero complementarias, a importancia de manter un territorio forestal ben xestionado, especialmente no contexto actual de cambio climático e aumento da intensidade dos grandes incendios.
O recoñecemento institucional ao traballo dos comuneiros
Na apertura institucional do foro, Luisa Sánchez reivindicou a necesidade de apostar por un Vigo «verde e azul», no que os montes periurbanos e o litoral constitúan dous dos principais activos ambientais e económicos da cidade.
A vicepresidenta provincial destacou expresamente o traballo desenvolvido polos comuneiros na conservación dos montes de Vigo, facendo referencia á súa contribución á prevención dos incendios forestais e lembrando a experiencia vivida en outubro de 2017.
Tamén puxo en valor a riqueza do anel verde da cidade, a necesidade de combater as especies forestais invasoras, especialmente as acacias, e de controlar a presenza do eucalipto, así como a importancia de fomentar a educación ambiental.
Para Sánchez, a conservación destes espazos naturais debe entenderse tamén como unha oportunidade para promover o turismo sostible, xerar actividade económica e favorecer o emprego estable, nun modelo de desenvolvemento que integre os valores ambientais e sociais do territorio.
Juan Picos: os grandes incendios esixen actuar sobre a xestión do territorio
Desde unha perspectiva científica e técnica, o profesor de Enxeñaría Forestal da Universidade de Vigo, Juan Picos, abordou os cambios que se están producindo no comportamento dos incendios forestais, especialmente no noroeste peninsular.
Picos explicou que Galicia e o norte de Portugal presentan unhas condicións particularmente complexas: un clima atlántico que favorece un importante crecemento da biomasa ao longo do ano e uns períodos estivais nos que esa vexetación pode converterse en combustible dispoñible para alimentar grandes incendios.
A esta realidade engádense o abandono de actividades agrícolas, gandeiras e forestais, a acumulación de biomasa e os efectos do cambio climático, que están favorecendo incendios de maior intensidade e máis difíciles de controlar.
O investigador salientou que, aínda que o número de incendios se reduciu considerablemente nas últimas décadas, a dimensión dos grandes episodios está superando referencias históricas, con lumes que xa exceden as 10.000 hectáreas.
Unha situación que resumiu cunha expresión especialmente ilustrativa: «El abandono rural está preparando los ingredientes, pero el que los cocina es el cambio climático».
Fronte a esta realidade, Picos defendeu a necesidade de actuar sobre a vexetación e favorecer a evolución das masas forestais cara a formacións menos combustibles, reducindo a enerxía dispoñible para alimentar os incendios.
Tamén reivindicou unha estratexia compartida entre Galicia e o norte de Portugal, ao tempo que advertiu de que a prevención non pode recaer exclusivamente nas administracións públicas. Neste sentido, puxo en valor o traballo das comunidades de montes e defendeu que estas deben recibir unha maior atención e apoio institucional.
Os montes de Vigo, un exemplo da importancia da xestión comunitaria
As reflexións expresadas no foro conectan directamente coa realidade dos montes periurbanos de Vigo, onde as comunidades de montes veciñais en man común xestionan arredor de 1.600 hectáreas, aproximadamente o 15% da superficie municipal e unha parte fundamental do territorio forestal que rodea a cidade.
Estes espazos cumpren funcións que van moito máis alá da produción forestal: contribúen á regulación hídrica, á captación de carbono, á conservación da biodiversidade, ao uso recreativo e cultural e á configuración dunha infraestrutura verde esencial para a calidade de vida da cidadanía.
O proxecto Montes de Vigo 2046, desenvolvido pola Mancomunidade de Montes de Vigo coa colaboración da Universidade de Vigo e co apoio da Fundación Biodiversidade, permitiu avanzar na identificación e valoración destes servizos ecosistémicos, facendo visible a súa importante contribución ambiental, social e económica.
Neste contexto, a prevención dos incendios non pode desvincularse dunha xestión forestal sostible e continuada, que permita reducir a acumulación de combustible, favorecer masas forestais máis resilientes, conservar os valores naturais e manter os usos sociais do monte.
A experiencia dos incendios de outubro de 2017, que afectaron gravemente os montes periurbanos de Vigo, pon de manifesto a necesidade de reforzar esta liña de traballo e avanzar na protección da interface urbano-forestal, onde os espazos forestais e os asentamentos de poboación se atopan estreitamente relacionados.
Do recoñecemento á colaboración efectiva
Desde a Mancomunidade de Montes de Vigo valoramos positivamente que tanto desde o ámbito institucional como desde o científico se recoñeza a importancia das comunidades de montes na conservación do territorio e na prevención dos incendios.
Este recoñecemento coincide coas propostas que vimos trasladando ás distintas administracións para avanzar cara a un modelo de colaboración estable, que permita dotar de medios e recursos a xestión forestal preventiva, mellorar o mantemento dos espazos de uso público e reforzar a autoprotección das parroquias.
Nesta dirección sitúanse iniciativas como a campaña Ollos no Monte – Vigo, dirixida a promover a corresponsabilidade social na prevención dos incendios, ou a creación da Fundación Montes de Vigo 2046, como instrumento para impulsar a colaboración entre as comunidades de montes, as administracións e a sociedade viguesa.
Os montes de Vigo constitúen unha das principais infraestruturas verdes da cidade, pero a súa conservación non pode depender exclusivamente do esforzo das comunidades que os xestionan.
As intervencións de Luisa Sánchez e Juan Picos no foro Xoves Verde reforzan unha idea que vimos defendendo desde a Mancomunidade: coidar os montes é tamén coidar a cidade, e investir na súa xestión é investir na prevención, na sostibilidade e no futuro de Vigo.
Información relacionada:
- Luisa Sánchez reivindica un Vigo "verde y azul" para impulsar un futuro sostenible. Treintayseis, 05/11/2026.
- Los deberes de Galicia y Portugal en la prevención de incendios: "El enfoque tiene que ser común". Treintayseis, 06/11/2026.