Faro de Vigo abre o debate: Pagar por ir ao monte?

A entrevista xornalística xurdiu da lectura das conclusións do proxecto "Valorización e xestión sostible dos servizos ecosistémicos dos montes periurbanos de Vigo" realizado en colaboración coa Universidade de Vigo, que foi financiado pola Fundación Biodiversidade entre 2024 e 2025. Neste ENLACE pódense ver as conclusións do citado estudo recollidos na revista nº 7 de Montes de Vigo e neste outro ENLACE as conclusións presentadas o 10 de decembro de 2025 no acto de clausura do proxecto.
De seguido se recolle o artigo publicado e algunhas das opinións do debate xerado en Facebook, que poñen en evidencia que é necesario trasladar á sociedade viguesa a realidade dos montes veciñais en man común que rodean á cidade de Vigo
Principalmente cómpre sinalar que eses montes "non son de todos" senón da veciñanza das parroquias de Vigo que se organizan en Comunidades de Montes (aproximadamente 4.000 comuneiros e comuneiras en Vigo permiten xestionar o 15% da superficie do Concello). Por outra banda, é preciso sinalar que a Lei de Montes Veciñais en Man Común xa establece que os ingresos do monte se reinvirten no monte como mínimo o 40% e, no caso de Vigo, esa cantidade alcanza en promedio o 80%. O que tamén cómpre saber é que é decisión das Comunidades de montes de Vigo de que máis da metade das 1.600 hectáreas que xestionan se adica a uso social do monte, pero que iso non necesariamente tería que ser así dado que os parques forestais, os sendeiros, os miradoiros, os espazos etnoarqueolóxicos, os espazos de educación ambiental, etc, que existen teñen vocación de servizo público se hai acordo co Concello de Vigo e coa Xunta de Galicia para atender necesidades públicas da que elas son responsables últimas, en caso contrario poderíanse adicar ao fin inicial para o que estaban previstos que non é outro que explotación agroforestal. É por este motivo que o título da revista sexa "Por un pacto coa sociedade viguesa" e resulta importante que se xeren debates como o promovido por Faro de Vigo.
ARTIGO PUBLICADO POR FARO DE VIGO, José Antepazo (Acceso á versión DIXITAL)
Cerca de 200.000 personas visitan cada año los montes de Vigo. Pasean por sus senderos, practican deporte, celebran comidas al aire libre, organizan rutas escolares o simplemente buscan un espacio de desconexión donde reine la tranquilidad. Todos esos servicios requieren mantenimiento, ¿pero quién debe asumirlo? La Mancomunidad de Montes de Vigo abre ese debate.
«La gente reclama que haya baños, aparcamientos habilitados, actividades guiadas, paneles informativos... Todo eso requiere inversión y un mantenimiento que estimamos en un millón y medio de euros», explica Xosé Antón Fernández, secretario técnico de la mancomunidad. Una cantidad que permitiría, además de realizar estas mejoras, contar con equipos permanentes de prevención de incendios, entre otros nuevos servicios. «La gente cuando organizamos visitas flipa, porque no sabe de la misa la mitad de lo que hay en el monte», expresa.
Para ello, proponen «un pacto con la sociedad viguesa» para conseguir financiación. Aunque todavía no se trata de una propuesta firme, aspiran a que en un futuro se realicen donaciones voluntarias o pagos en las visitas a estos entornos naturales, «una opción verdaderamente viable» bajo los ojos de la mancomunidad. En este sentido, uno de los datos obtenidos por la asociación revela «la disposición a pagar un valor medio de 54,40 euros por persona anuales».
No obstante, se trata de una iniciativa a largo plazo. «Todavía no hay una cultura de que la gente pague, pero llegará su día», afirma Fernández, que destaca que «ahora mismo la gente disfruta de un ocio gratuito, lo que es un auténtico lujo». Además, señala que están valorando alternativas, tomando como referencia acciones de otros lugares de España. «Hay proyectos en los que se paga el céntimo hídrico, incluido en la factura del agua, para hacer plantaciones de árboles autóctonos que conserven el agua en el terreno y eviten que haya incendios», ejemplifica.
Por el momento, el objetivo es establecer convenios con las administraciones a través de la futura Fundación Montes de Vigo 2046, que permitiría canalizar mejor la financiación. «El 11 de julio celebramos el 30 aniversario de la Mancomunidad de Montes de Vigo y queríamos aprovechar ese acto para firmar la constitución de la fundación», confiesa Uxío González, presidente de la entidad.
En un estudio desarrollado dentro del «Pacto Social 2046» se trató de cuantificar económicamente el «beneficio recreativo» que generan los montes para la sociedad. Se estimó en 36,43 euros por persona en cada visita. El dato sustenta esa idea de quienes gozan de ese servicio contribuyan a financiarlo a través de lo que denominan «pagos por servicios ecosistémicos».
Pacto Social 2046
El Pacto Social por los montes de Vigo 2046 configura una ambiciosa hoja de ruta impulsada por la Mancomunidad de Montes de Vigo que busca «situar la naturaleza en el centro de la vida de las personas» y crear programas de prevención, conservación y desarrollo de prácticas sostenibles. El horizonte temporal no es casual, sino que es el año en el que la mancomunidad celebra su 50 aniversario.
Dentro de ese plan, el proyecto «Valorización y gestión sostenible de los servicios ecosistémicos conjuntos de los montes periurbanos de Vigo», desarrollado junto a la Universidade de Vigo, Selga, MycoGalicia y la Fundación Biodiversidad, permitió poner cifras al valor que los montes aportan a la ciudad. Contó con más de 3.500 participantes y el respaldo de las 14 comunidades de montes locales y 40 entidades viguesas, logrando una financiación de más de 255.000 euros.
OPINIÓNS RECOLLIDAS EN FACEBOOK (selección)
Opinión 1: "El monte es de todos...no se puede cobrar por un bien común...ya están cobrando por gestionarse y tienen que aportar al pueblo . Son ellos los que tienen quedar al pueblo poner mesas .. cortar la hierba en zonas de ocio...y que no se olviden de gestionar el monte y prevenir incendios...ya que están sacando mucho dinero de un terreno público...." (María Reina)
Opinión 2: "Por supuesto que la colaboración para conservar el medio es esencial, pero pagar por ir al monte de donde sale???? Creía que el monte o la playa era de todos!! Lo que tiene que hacer el alcalde es vigilar y poner medios y lo que haga falta!!!Ya pronto así vamos a pagar por salir a la calle!!" (Maria Luisa Bueno Lozada)
Opinión 3: "O monte ten que ser de valde e accesible porque se piden unha colaboración económica saen as linguas a pacer que e un roubo e a ver onde Vai ese diñeiro, pois nada fill@s eu poñeria como nos parques e reservas Naturais como no xurės onde se paga por acceso todo día e vexo que nin pio e algúns lugares acceso con autorización.Así que o monte está de maravilla sen tanto transito alleo e a natureza agradeceo". (Doutor Neurux)
Opinión 4: "En muchos países de Europa y mundo, se hacen donaciones, cuando se estan visitando, tienen cepillos colocados normalmente hacia las salidas" (Luis Miguel Puime Amorin)
Opinión 5: "Pues mira mal no me parece, porque va mucha gente a hacer el ganso a destrozar y a dejar basura sin ninguna consecuencia" (Soraya González Salgueiro)
Opinión 6: "Lede in pouco que nada máis queredes que vos "llueva café en el campo": "«La gente reclama que haya baños, aparcamientos habilitados, actividades guiadas, paneles informativos... Todo eso requiere inversión y un mantenimiento que estimamos en un millón y medio de euros». Una cantidad que permitiría, además de realizar estas mejoras, contar con equipos permanentes de prevención de incendios, entre otros nuevos servicios" (Pep Páramos)
Opinión 7: "Pareceme ben, tamén poden ser accións de voluntariado. Os montes na entorna da cidade de Vigo cumplen unha función importante; ecolóxica, lecer, psicolóxica, etc, e dicir, dan un servizo a cidade. Para quen non o sepa, decir que costa moito o seu "mantememto" e máis dende a vaga de lumes do 2017. Hai que buscar unha maneira de "pagar" eses beneficios, non sei cal é a mellor maneira...de maneira individual ou que sexa o propio Concello" (Suso Bouza)
Opinión 8: "A verdade que é interesante este debate que pon en evidencia que dende Montes de Vigo temos que comunicar mellor o que son os Montes Veciñais en Man Común periurbanos de Vigo, como funcionan (por lei é obrigatorio a reinversión no monte e en Vigo maís do 80% xa se reinviste no mantemento do mesmo: pistas forestais, reforestacións, eliminación de acacias e outras invasoras, espazos recreativos e educativos do monte, etc), os importantes retos de futuro que se non se abordan agora a xeracións futuras poderán sufrir, etc. Para entender isto un pouco mellor por iso fixemos a investigación coa Universidade de Vigo: "Valorización e xestión sostible dos servizos ecosistémicos dos montes periurbáns de Vigo". Recomendo a súa lectura aqui: https://www.montesdevigo.org/blog/revista-e-video-final-montes-de-vigo-2046 (Montes de Vigo"